Uyuni

A foto é dun tal Ladislav Kamarad, boísima. Máis, aquí

Pois eso, que nos vamos de finde longo a Bolivia.
Se non morremos de frío, lémonos á volta.

O día do espectador poliquímico

Anuncio de Cruz Verde en La Tercera

O 90% do mercado farmacéutico en Chile repártese entre tres cadeas: Ahumada, Cruz Verde e Salcobrand. Repártese de maneira bastante equitativa, teñen unha política común despreciable con respecto á natalidade (os condóns e as probas de embarazo telas que pedir na caixa e, a pesares da lexislación recentemente aprobada ao respecto, néganse a vender anticonceptivos de emerxencia) e uns prezos que asustan (de altos). En lugar de baixarlos, xogan cunha competencia circense que, máis que rozar, afonda no surrealismo: puntos de venda (sempre) cerca e con máis publicidade que un programa de Tele5, anuncios a doble páxina nos periódicos con listados de prezos propios e alleos, dependentas que che ofrecen productos "en promoción" cando pagas o que foras comprar (por incríble que resulte, funciona, eu unha vez fun comprar un protector labial e saín con dúas caixas de protectores estomacais e unha de antigripais), promocións creativas (como unha segunda caixa por luca (1,5 EUR)) e, a miña favorita, o día do espectador poliquímico, un día no que Salcobrand ten un 30% de desconto e Cruz Verde, un 20%...

The light that burns twice as bright...

...burns half as long

Onte tivemos sesión de cine clásico na embaixada ítalogalaica.

Varias cuestións me rondan a cabeza desde aquela. Cóntovolas, como caian, porque calquera cousa é máis apetecible que redactar o puto informe de conxuntura:
A metade dos fotogramas de Blade Runner poderían estar colgados nun museo,
Hai 25 anos que Harrison Ford estaba bon,
Por que parpadeará tantísimo? (pode ser porque Deckard é un replicante ou porque Harri é tan mal actor como Fran Perea),
Había tanto tempo que non vía unha peli doblada ao español-de-españa que case choro ao escuitar a Constantino Romero,
A canción dos Piratas será unha referencia á frase de Roy Batty?,
Cal é exactamente a derradeira frase da película? ("It's too bad she won't live. But then again, who does?"),
E se alguén me dixese que os meus recordos non son meus, que non os vivín, que alguén os puxo aí para min?, Con que soñaría?, Con ovellas eléctricas?.

Cómo me gustan as películas que cando acaban en realidade non fan máis que empezar.

Sobre os meus amigos

As primeiras conversas que se teñen cun(ha) amigo/a de Euskadi son (seguramente nesta orde): o problema vasco, o terrorismo e a cuadrilla. Onte falabamos Eva Luna, anITA, Dumar e máis eu sobre as cuadrillas. (Os outros dous temas xa os temos máis que mallados.) Parece que, en Euskadi, os amigos son os que son dende ben pequenos e ata ben vellos.
Pode haber incorporacións e perdas, pero son as menos.
Podes facer outros grupos de colegas, pero amigos amigos son os da cuadrilla.


Eu saqueina de Todo Mafalda, e pertence a Así es la cosa, Mafalda

Eu teño sido acusada de ter demasiados mellores amigos como para que semellante concepto teña sentido. Coñecín á miña mellor amiga de toda a vida aos tres anos, en peces. Outra das nosas mellores amigas tamén a coñecemos no colexio, pero ela ía a flores. (Ou era ao revés?) A outra incorporámola en primeiro de BUP. Era a mellor amiga da compañeira de clase da miña mellor amiga. A outra en segundo. Era a mellor amiga da miña mellor inimiga. Á miña mellor amiga de Sarria tamén a coñecín nesa época, era (e é) a mellor amiga da irmá do primeiro rapaz co que saín... O meu mellor amigo éo máis ou menos desde o vrao de COU. É o ex dunha mellor amiga e o mellor amigo dun ex. Despois viñeron os mellores amigos da carreira, que o son practicamente desde o primeiro día. E os de Santiago que non son da carreira: as do piso, os de Lugo. Despois, chegaron os mellores amigos da Erasmus. Os mellores amigos de Barcelona, do piso, da Ramón Lull, de la noche, da tele, de Amnistía-Catalunya, da Pompeu. Á volta a Valado City, os de Amnistía-Lugo, os de teatro, os do CAP, a Telepecha, os do Diario de Lugo y su Provincia... En Madrid, tardaron pero chegaron, os mellores amigos do máster. En Chile, ademáis de La-Fran (que a estas alturas máis que amiga é familia), están ELES. E Oitxu. E Limón Alemán. E a tocaia arxentina. E anITA. E esa especie de irmao pequeno vasco. E as integrantes dese selecto grupo organizador das Cenas de Chicas...
Sempre pensei que os mellores amigos eran aqueles cos que mantiñas máis contacto co paso do tempo. Sen embargo, hai uns meses entendín que os mellores amigos son eses cos que te sintes cómoda, aínda que pases tempo sen saber deles.
Hai case nove meses que cheguei ao Santiago Austral e non escribín máis que respostas aos vosos correos e un par de mails colectivos. Nin unha postal. Nin unha mensaxe ao móbil. Chamadas contadas. Algunha conversa de messenger. Gustaríame manter máis contacto, pero non dou. Esta mañá, respostándolle á nosa flor londinense, presentóuseme unha posible explicación. Cando estás tan lonxe e levas tanto tempo sen ver a persoa á que lles escribes, os correos piden unha certa organización. Tés que resumir nunhas liñas a túa vida, a túa rutina e os acontecementos extraordinarios que a rompen. A min cústame muitísimo escribir así, sempre o encho todo de parénteses e de post datas. E, ademáis, pensar un correo así para alguén co que estou afeita a compartir as rutinas entristéceme, porque é recoñecer a distancia. No espacio e no tempo...
En fin, con esta enorme digresión, que non fai máis que corroborar esta hipótese, só quería dicirvos:
Sinto non escribirvos correos personalizados.
Sinto non chamar máis.
Sinto non ser capaz de facervos partícipes das miñas rutinas.
Pero é que non dou.
Tentarei resarcirvos á volta.
Prometido.

A mellor serie que vira en muito tempo

O debuxo atopeino aquí

Acabo de rematar a primeira tempada e devezo por máis.

Ben planificada, ben escrita, ben executada...

E que homes, por favor, que homes!!!

Eso si que é mellorar a especie.

Ser marabilla natural en Chile (I)

A foto é de AP, publicada por El País.

Acaba de facerse público nos medios chilenos (e nos do resto do mundo) que, entre marzo e maio, desapareceu "completamente" un lago (chamado Témpanos) no sur do país.

"En marzo patrullamos la zona y todo estaba normal, en abril no pudimos ir y fuimos en mayo y nos encontramos con la sorpresa de que el lago había desaparecido completamente", dijo Juan José Romero, director regional de la Corporación Nacional Forestal (Conaf). "Sólo han quedado los témpanos en el lecho seco del lago y una grieta enorme", agregó.

As autoridades estudian as causas e os expertos quítanlle importancia ao asunto.

Andrés Rivera, glaciólogo del Centro de Estudios Científicos de Valdivia, afirma que lo sucedido en el fiordo Témpanos "responde a factores muy locales, muy específicos de ese lugar que hay que precisar, estudiar, y que son comunes en un proceso general de desglaciación como el que se está observando no sólo en Chile sino que en Los Andes Tropicales, en los Himalayas, en el Artico".

O lago, ubicado na Rexión de Magallanes, era alimentado polo derretemento dos glaciares que o rodeaban, polo que era común observar bloques de xeo flotando nel. Agora só queda unha fenda seca sobre a que descansa algún que outro témpano de xeo.

Máis aquí, aí e acolá.

Actualización 13:31 (19:31): Acabo de vela en Chuza.

Ser muller en Chile (III)

Visto na porta dunha igrexa, en Providencia (Santiago de Chile).

En Chile, o aborto está penalizado en todas a súas formas.

Non existen excepcións legais para esta prohibición.

Nin violación.

Nin perigo para a vida da nai.

Nin inviabilidade do feto.

Nin nada.

De nada.

No mundo, dos 210 millóns de embarazos que se estima se dan ao ano, 80 millóns son non previstos(2 de cada 5). Destes, 46 millóns (58%) acaban interrompéndose. 19 millóns destes en países onde a intervención voluntaria do embarazo é ilegal. En América Latina, practícanse 3.700.000 abortos inseguros.

O aborto inseguro é a causa do 17 % das mortes maternas.

Pero estes non calan.

But

there is not enough time


And there is no, no song I could sing


And there is no combination of words I could say


But I will still tell you one thing,


We're better together

Adiviña altiplánica

Propóñovos unha adiviña: cal destas dúas belezas luguesas medrou nunha poboación de 100.000 habitantes e cal nunha de 3.000?

Advertencia: os camélidos (neste caso) non son de Lugo.

Advertencia 2: altiplano rules.


Advertencia 3: jijijiji.


Máis, as usual, no flickr.

And I feel like I'm naked in front of the crowd
Cause these words are my diary, screaming out loud
And I know that you'll use them, however you want to

But you can't jump the track, we're like cars on a cable,
And life's like an hourglass, glued to the table
No one can find the rewind button now
Sing it if you understand.
and breathe, just breathe

Neste preciso momento hai oito meses que cheguei a Chile.

Chego ao derradeiro tercio desta aventura austral derreada, despois de muitas semanas durmindo unha media de cinco horas diarias, despois duns días de muitísimo traballo e de intensa charla electrónica con MGP, despois dunha conversa longa e mística cun novo amigo de Amnistía, despois de axudar a un dos dous chilenos máis riquiños divertidos e interesantes que unha pode coñecer en Brasil a rematar a súa solicitude para unha universidade que coñezo ben, despois de facer as paces cun irmao vasco que me saiu allende los mares, despois de recibir un agasallo perfecto insospeitado e innecesario de anITA, despois de acabar de subir ao flickr as fotos de Rapa Nui...

E chego tamén antes. Antes de preparar as fotos de Arica-Perú, antes de escribir ese post que lles debo aos que se foron e aos que aínda están, antes de ser anfitriona dunha desas Cenas de Chicas que me deron a vida nos últimos tempos, antes de comezar un curso de xestión cultural, antes de esquiar nos Andes camiñar por Machupichu e perderme en Bolivia, antes de enviar os primeiros detalles from far far west (que tería que ter mandado hai séculos), antes de empezar a emparanoiarme co que virá despois do derradeiro tercio, con se quero que chegue, con se al punto final de los finales le seguirán dos puntos suspensivos...

Ser muller en Chile (II)

Supoño que primeiro sairía en El País, eu roubeina aquí.

O Servicio Nacional de la Mujer (Sernam) analizou os prezos que as aseguradoras privadas (Isapres) lles cobran aos homes e ás mulleres e concluiu que entre os 20 e os 60 anos as mulleres pagan ata tres veces máis polos mesmos plans de saúde.
A maior diferenza prodúcese aos 30 anos, cando as mulleres pagan un 310% máis cós homes. A partires daí, disminúe pouco a pouco ata que a situación se revirte, aos 70 anos (cando as mulleres poden chegar a pagar ata un 10% menos cós homes).
A primeira explicación é, evidentemente, que se lles carga o custo da maternidade a elas.
Sen embargo, os planes sin cobertura maternal seguen custandolles o dobre ás mulleres cós homes.

Chove en Santiago por terceira vez dende que cheguei ao hemisferio sur, vai xa para oito meses. Desta vez, a napolitana e o madrileño non se queixan da chuvia, esperan que nos bote unha man nesta luita desigual contra o smog.


Afoto de Raúl Maldonado para El Mercurio

A chuvia chega, como tantas veces na miña vida, en época de cambios. Despois dunha nova semana de despedidas, caio en que a próxima será a nosa. Entrarei, con anITA, no derradeiro tercio desta experiencia austral cunha fin de semana longa na fronteira co Perú.
Lémonos á volta.

Ser muller en Chile (I)

En Que mala es la gente, de Quino (eu roubeino aquí).

A Sociedad Conyugal, que en Chile regula por defecto o rexime dos bens no matrimonio, establece ao marido como "jefe de la sociedad conyugal" e administrador ordinario dos bens comúns, dos propios e dos da muller. A muller só pode administrar os seus propios bens (os comúns e os do marido nunca os poderá xestionar totalmente) de maneira extraordinaria, previa autorización do marido ou da xustiza.
Non, non o inventei (ollo ao artigo 1749).
Si, suponse que o están cambiando.
Ao fin e ao cabo, teñen unha presidenta do Goberno.

Rapa Nui é o sitio máis misterioso, intenso, místico e contradictorio (tan liberador como angustiante, tan húmido e enlamado como fermoso, tan cheo de homes guapirmos como de alcólicos e de persons) que visitei na miña vida.
E choveu.
A baldes.
Veño coa pel renovada.
E coa cabeza algo descolocada.

Pd. Evidentemente, o das autofotos sigue sen ser o meu, pero estou traballando neso ;)

Habemus microrrelato

Chego tarde á cita, seino, pero non podía deixar sen atar a mamá. Espero que o can non roia as cordas e a ceibe. Non sobreviviría.
Parabéns, peke.

Escapando do smog e dos seus efectos, Eva Luna, anITA, a becaria menos precaria (a de Promomadrid) e máis unha servidora partiremos este sábado cara á mítica Rapa Nui.

Miss Chichos' Birthday

Aí nos tedes a erikitajuajua e máis a min. As malas linguas dirán que sempre tiven cara de mala hostia. E terán razón, nunca o neguei. Pero é que ademáis, a miña nai sempre lle deu por plantificarme unhas rebecas, uns lazos e uns cuellos-babero que... en fin.
Erikitajuajua pode ser considerada (co permiso das demáis) miña curmá favorita, algo así como unha curmá-irmá...
Sempre xuntas.
Menos cando nos atacou unha vaca na porta da casa vella e a tiven que deixala soa... para ir buscar axuda, evidentemente...
Ehem...
Erikitajuajua está de cumpre.
E eu, mui lexos.
...
Débesme unha bolsa de gominolas, miss chichos.

O Santiago Austral leva dous días en Alerta Ambiental.
Esta alerta implica unha restricción na circulación de vehículos sen selo verde (non catalíticos), a prohibición estricta no uso de chemineas no fogar e a recomendación de non realizar actividades deportivas.
Tamén implica que unha néboa asquerosa e gris o cubra todo.

Alucinante

En El Diaro de Lugo y su Provincia.

Nove mulleres prostituídas detidas.
"Identifican" 32 persoas e deteñen 9 víctimas. É o puto mundo o revés. Esto pásanos pola puta Ley de Extranxeiría que temos:

É fundamental modificar o art. 59 da Lei de Extranxería, polo que, para que os estranxeiros que se atopen en situación irregular por seren vítimas de trata non sexan expulsados, faise necesario que denuncien ou colaboren na investigación aportando información efectiva. Na práctica non funciona esta alternativa e faise necesario denunciar, o que é case imposible dadas as circunstancias das vítimas, que se ven ameazadas e non confían na policía.
1ª Ponencia das V Xornadas Locais sobre a Violencia de Xénero do Concello de Lugo.

Xa vai sendo hora.

I Concurso de Microrrelatos Lemosgalego

Pois iso, que podedes consultar as bases no twitter de Lemosgalego.

Actualización (luns 14 de maio): Eu xa deixei a miña (primeira) contribución.

Don Quijote, de P.R.Picasso

Qué grande é que lle agradezan a unha o traballo que con tanta dedicación realiza. Vale que llo agradecen a outra persoa, porque unha non firma nunca os seus propios traballos, pero... eso son detalles sin importancia da vida da bolseira. O caso é que unha agradece eses ramalazos de furia, de emoción verdadeira, de comunión na loita, que ten ás veces o empresariado español:

Gracias por su ayuda y gran información de Chile, nos ayuda para poder buscar un importador y luchar contra el Déficit Comercial de España.

Olé!

Adelante corazón, sin miedo a la derrota,
durar, no es estar vivo corazón, vivir es otra cosa

Bos Aires non é bonita. É a cidade máis europea de Latinoamérica. Todo o mundo o di. Pois vaia, para ver cidades europeas houbérame quedado en Europa. Bos Aires é como Madrid, pero clavada, eh, coa súa Gran Vía, co seu Callao, co seu Lavapiés, coa súa Fuencarral... Pero (aínda) máis suxa.
Bos Aires non é bonita e, sen embargo, en catro días namoreime dela.
Namoreime da labia dos taxistas, da beleza desenfadada dos porteños, da poética decadencia dos tanguistas, da profusión de postos de artesanía, dos teatros e das librerías cheos a tódalas horas de xente de tódalas idades clases e condicións, dos escolares que okupan os museos (e a Feira do Libro), das avoas que te piropean pola rúa ou che contan a súa vida nunha pizzería, das chacareras que te fan chorar cando chas canta Mercedes Sosa, das consignas coreadas a medianoite ante a Casa Rosada...
E, sobre todo, namoreime de min mesma... do que son eu en Bos Aires.

...durar, no es estar vivo corazón, vivir es otra cosa

Lemos Galego

Pois iso, que levo dúas semanas deambulando polo cono sur na busca dese libro (en galego) co que poder contribuir á vosa marabillosa idea.

Está complicado, pero non desespero.

Mentres, sígovos.

E, para os que aínda non saibades de que vai esto, para unirse ao grupo hai que:

1.-Escoller un libro en galego e comezar a lelo (se aínda non o fixeches).
2.-Rexistrarte en Twitter cun nome de
usuario ou usuaria que comece por lg_ (sabemos que está só en
inglés mais aínda non existe ningún clon en portugués nin en castelán)
3.-Incluír como primeiro contacto a lg_lemosgalego, ademais
de outros da túa elección (como non existe a figura do administrador, é o único
modo de nos asegurar que todos os participantes son visíbeis para o resto)
4.-Comezar a trasmitir opinións, recomendacións, comentarios, glosas… sobre
os libros que esteas a ler en galego. O límite por comentario está en 140
caracteres.
5.- Se che apetecer podes incluír no teu blog/web algún dos
“badges” que che ofrece Twitter para teres á vista os teus contactos ou os seus
comentarios.

Aproveito para perdirvos, a vós que podedes, que leades Licor de abelá con xeo por min... que lle teño unhas ganírmas...

Japi berdei

Coas coñas, van tres primaveras.

Miren atentamente a imaxe e compartan o meu estado actual. Levo dous días cunha chea permanente e parece que a causa ten que estar entre as que seguen: idade, abuso do alcol, trastornos cerebrais, enfermidades cardiovasculares, efectos secundarios de medicamentos, abuso de inhalantes, trastornos do oído ou problemas de nutrición.

E nunhas horas, en fin, parto para Bos Aires...

O outono austral do que vos falaba o outro día troixo con el un tsunami mortal, un pequeno tremorciño que nun décimo piso parece máis tremor e menos iño, un frío de neve, uns días escuros e uns seráns fermosísimos... tristes, decadentes e abúlicos, pero fermosísimos.

Outono Austral

Mentres aí se vos altera o sangue, aquí sacamos (por fin) a roupa de inverno dos armarios, aproveitamos o día do espectador poliquímico para facer acopio de antigripais e prepáramonos, en fin, para descubrir o novo Santiago que durme baixo as follas.

toni blerrrr witch project

Tardei tres meses en conseguir que os de Amnistía me contestaran aos mails. Cando por fin me invitaron a unha reunión (DESC) era un sábado, xusto despois de findano, no que tiñamos planeado subir a un volcán. Pero, como tardaran tanto en chamarme, deume medo dicir que non e quedar fóra definitivamente, así que sacrifiquei a aventura montuna e quedei soíña no Santiago Austral.

Nunca me arrepentín.

Naquela primeira reunión coñecín unha chilena poeta coa que compartín máis dun bon momento, unha tocaia arxentina que (entre outras cousas) me introduciu na nova esquerda latinoamericana e nos movementos femininos e feministas do cono sur e, sobre todo, o meu adorado Limón alemán... a gringa que non é dos Estados Unidos senón de San Diego, que sabe o nome dos países e das súas capitais, que fala outro idioma e que se interesa por outras vidas, a mellor compañeira de viaxe que tiven na vida, a antropóloga que (tamén) fai fotos de graffitis e inventa vidas alleas, a colega deportista da pringada do clube literario, a pequena xigante que só perde o control cando os homes a miran pola rúa, a gran bebedora de pisco sour, a bailarina tola de bareto pijo, a amante dos xelados, a fotógrafa da pequenas cousas, a que ve sinte e pensa o que eu vexo sinto e penso con menos de un minuto de desfase horario, a miña mellor amiga nesta aventura santiaguina...

Miss you so much...

Y se reía mientras miraba su cigarro encender

y por la noche las mujeres le reían,
la escalera cuesta abajo y la calle cuesta arriba,
la policía hoy te busca sólo a tí*...

Quedaramos para tomar algo a un bar que nos gusta muito a Eva Luna e máis a min (excelente decoración, boa música, concurrencia variopinta e actuacións en directo), pero estaba pechado. Mentres esperabamos ao resto para decidir cara onde tirar, saiu un rapaz. Despois duns segundos de deliveración, Ana preguntoulle se non ían abrir. "No, poh, estamos haciendo un asado (si, dentro do bar), pero si quieren venir están invitadas, soy el dueño". "Obvio, poh". Tres Austral lager de litro e dúas botellas de viño despois, alí estabamos nós, unha chilena dúas italianas e tres galegas, quentándonos ao lume do asado no patio dun bar, falando de arte, de poesía e de vida con tres divorciados con fillos, un futuro pai, dous solteiros descocados e un "artista contemporáneo" curtido en NY e París. "Pero artista plástico?". "No, contemporáneo".
Seis persons dos que marcan época.
Unha noite desas que fan que pague a pena chegar resacosa á oficina.

*El Compadre, en Vamos que nos vamos, de Muchachito Bombo Infierno.

Recibiré postales del extranjero*

tiernas y ajadas, besos, recuerdos.
¿Cómo están todos? Te echo de menos.
Cómo pasa el tiempo...

A semana pasada fixo seis meses que cheguei ao Santiago Austral, o ecuador desta aventura, e dende a Academia escribíronme para recordarme que chegarei a Compostela a finais de setembro. Setembro de 2007, xusto dez anos despois daquela primeira tarde na Carreira do Conde, sentadiña na cama do meu primeiro piso de aluguer, rodeada de roupa, de libros e de expectativas. Dez anos despois daquela primeira película comentada a berros diante dun chocolate. Dez anos despois daquel primeiro día de clase, nunha aula vella luminosa e afumada na que por primeira vez nin coñecía nin era coñecida, na que por primeira vez en toda a miña vida podía reinventarme.
E reinventeime.
Reinventáronme.
Idéntica á de antes.

Seremos otros, seremos más viejos,
y cuando por fin me observe en tu espejo,
espero al menos que me reconozca,
me recuerde al que soy ahora.

E no momento exacto no que atravesaba o ecuador, este ecuador, recibín a visita do outro Santiago neste Santiago Austral. As semanas previas foran duras, coa marcha de Blair tinguindo de soidade os nosos recunchos favoritos, coa morriña atacando duramente e coa convivencia 24h non-stop enchendo de presión unha ola na que xa non cabía un suspiro máis... Unha desas tempadas nas que un sorriso me custa un mundo... Ata que unha tarde co mellor cronista que tivo ten e terá o Festival de Ortigueira me deixou ben clariño que el sigue sendo un gran contador de historias... E que eu sigo tendo un aire á que saiu do molde orixinal.

Sobre la mesa botellas vacías,
qué sano es arrancarte esa risa,
y ahora cambiemos el mundo, amigo,
que tú ya has cambiado el mío.

E si, alguhas cervexas belgas de 10º e outras tantas horas de conversa máis tarde, rexurdín (de novo) das miñas cinsas. Dábame medo voltar e non atopar o meu oco. Estades cambiando tod@s muito. Vodas, pisos, embarazos, oposicións, traballos. Onde encaixo eu? Vós seguistes o voso camiño e o meu acubillo quedou atrás. Cando chegue, un ano ou dez máis tarde, non haberá unha clase/cafetería á que ir cada mañá, non haberá un piso no que improvisar unha new and improved doblaxe Al salir de Clase (non era difícil), non haberá un Isla ao que voltar os sábados, non haberá unha Krocco's nin un Litmar...
Por non haber, non haberá nin ganas de que os haxa.
Sabedior cantas veces nos reinventamos nestes anos. E non sempre acabamos sendo idénticos. Supoño que medramos (para ben e para mal).
Catro días na zona máis árida do planeta, con Eva Luna (e dúas amigas), Thepablin e un Alikense ensináronme, alomenos, tres cousas:

1. O deserto é inmenso, abrázate, engólete e, ao final, agóbiate
2. Non se pode barrer o deserto (e en consecuencia está cheo de merda)
3. Todos nós somos un deserto, inmenso agobiante e suxo, ata que nos rodeamos de xente en cuxo espello observarnos

Si, somos diferentes, pero á nova Emereci encántalle o novo Alikense...
Volvería elixirvos, sen dúbida.
Resulta liberador.

Y en el futuro espero, compañero, hermanos,
ser un buen tipo, no traicionaros.
Que el vértigo pase y que en vuestras ventanas
luzca el sol cada mañana.

Pero basta de lamentos,
brindemos, es el momento,
que estamos todos
y no falta casi nadie,
que hay que apurar
la noche que acaba de empezar.

Vértigo, que el mundo pare,
que corto se me hace el viaje.
¿Me escucharás, me buscarás,
cuando me pierda
y no señale el norte
la estrella polar?

*Espero que os que non compartiron comigo "as frías mañás na facultade" me saiban perdoar o acceso de melancolía ismaelserraniana.

Knock Knock

Unha pantalla de plasma publica ás miñas costas os resultados dun campionato escolar de hípica, un señor fedella na súa PDA baixo unha serigrafía de Matisse e dúas mulleres e tres homes traxeados e maletineados discuten sobre o Transantiago. Podería ser unha embaixada, o hall dun hotel de postín ou un clube de campo, pero era a sala de espera do médico. E os traxeados eran visitadores, o que deixa a cola en dous. O señor da PDA e máis eu.
Esto é Chile.



Chile posúe un sistema mixto (público e privado) de saúde. Todo traballador por conta allea debe cotizar o 7% da súa renda á sanidade, pero pode escoller entre cotizalo ao sistema público (Fonasa) ou ao privado (Isapre). O sector estatal consolidouse a partires de 1952 coa creación do Servicio Nacional de Salud, que chegou a administrar 33.000 camas (90% do total do país) e que actualmente dá cobertura ao 82% da poboación. As Instituciones de Salud Previsional (Isapre) naceron en 1981, a través do D.F.L. Nº 3 do Ministerio de Salud, que (e cito) "permitió la administración privada de la cotización obligatoria de salud de los trabajadores, al mismo tiempo que se reconoció la libertad y capacidad de las personas para optar al sistema de salud de su preferencia". Vamos, que en teoría calquera traballador chileno pode elixir entre unha clínica chea de xente e a sala de espera decorada por Les velours de Matisse...
Xa.
Obviamente, as Isapres non dan o mesmo servizo a todos os seus beneficiarios, sen importar a canto ascende o 7% do seu soldo, senón que ofrecen "múltiples planes que son seleccionados por cada cotizante dependiendo de su nivel de ingreso y sus necesidades". Os prezos son, ademáis, proporcionais ao risco de cada individuo. É dicir, que a poboación de menor ingreso opta "libremente" por Fonasa e os de maior renda, por xogar coa súa PDA mentres buscan na pantalla de plasma o sorriso da súa filla no último campeonato de hípica do barrio.

By the way, o especialista charlou amistosamente comigo máis de 45 minutos sobre a miña vida e obra, as miñas paranoias, as da miña familia, as da súa, os seus 8 viaxes a Galicia (resultou ser un entusiasta do idioma, da gastronomía, da paisaxe e paisanaxe) e sobre todo aquelo, en fin, sobre o que un médico pode falar cunha paciente, para concluir cun "tu estás sanísima" precedido por unha bronca monumental e paternalista sobre a miña "temeraria" tendencia a comer mariscos, verduras crúas e comidas típicas nos sitios máis "pintorescos".
Evidentemente, tambén me deu algunhas drogas, pero a das farmacias chilenas e o seu día do espectador é outra historia.

Toc toc

Sabiades que os esquimais teñen non-se-sabe-cantas palabras para a neve? Pois nas farmacias deste país hai decenas de medicamentos para a diarrea...

Carreteras esteparias

cheas de altos e baixos,
de curvas, de baches

Son unha tía de paixóns (case) excesivamente controladas que vive unha vida cómoda, sinxela, que muitos quererían para si. Teño un piso bonito, nun barrio tranquilo, e un traballo cómodo que me proporciona cartos máis que suficientes para vivir, para sair case a diario, para cear fóra de cando en vez e ata para viaxar. Teño tamén un círculo social amplo e activo, co que podería manterme continuamente ocupada.
Non teño queixa, vaia, nin dereito a queixarme.
E, sen embargo, quéixome.
Non nas rectas, claro, cando unha paisaxe intensa e nova me inunda a mirada. Pero si nos cambios de rasante, cando a paisaxe desaparece un segundo e deixa un vacío enorme que se enche, inmediantamente, de nostalxias.
É daquela cando boto en falta.
Boto en fala a comida, os chorizos, o xamón, a tortilla da tía Lupe, a pescada da mamá, as patacas guisadas, a empanada, o pan da casa, o polbo á feira da abuela de Bardaos, o gazpacho, as berenxenas rebozadas da Milagros, os postres da Olga, a ensaladilla de festa...
Boto en falta a familia, as idas e voltas do pikiniño falangueiro, as conversas silenciosas coa mamá, os telexornais compartidos co papá, as risas (son risas) coa pirula, os silencios do irmao e as pullas da cuñada, o riso acelerado dos de Oleiros, a análise tranquila (envolta en fume de ducados) dos de Supena, a mirada pilla (preclara e intuitiva) dos de Bardaos, o cariño infinito dos do Oural e, en xeral, a respiración acompasada e estable desa familia enorme que exerce con altruismo total de rede de seguridade.
Boto en falta os amigos, por suposto, familia escollida e que te escolle, única xente no mundo coa que son exactamente como quero ser, digo o que quero dicir e fago o que quero facer.
Pero, claro, esas son nostalxias obvias. Cando te vas da casa sabes que máis tarde ou máis cedo chegarán e estás preparada para enfrontalas. O que te sorprende, o que te noquea, é sentir a falta das pequenas cousas, dos detalles ínfimos, superficiais, que adoviaron vidas pasadas. Así, a semana pasada, nunha curva do camiño, sentín dor no brazo que me falta, no meu cuarto, na cama de Supena, no olor da cociña de leña, no libro que me espera no sofá mentres a mamá cazolea pola casa adiante, nas carreteras coñecidas que conducín con música coñecida de fondo, na máquina de Trivial do Bartolo, nos tronquitos de cola que comín na praza maior, nos cruasantiños da rúa das docerías, nas reunións de Amnistía, na aula de teatro da USC, no asento de madeira do Rúa, nas noite que me sorprenden en boa compañía e me obrigan a cambiar os viños por copas e os bares por pubs, no minidisc que nos regala Y nos dieron las diez mentres bebemos un mojito e sorteamos unha convención de profesores de instituto, nos babybel da Telepecha, nas probas de impresora do xornal, na pasta con todo das doutoras Fleishman, nas clases de inglés da Z., no meu móbil (que sigue morto) e as mensaxes que ten escondidas, no céspede do Templo de Debod, no bar da Pompeu Fabra, nas mesas da cafetería da facultade de Xornalismo...

Miss you

Coas imaxes de Nova Galicia na retina, debuxo no aire as viaxes que están por vir. Pascua en maio, Machu Pichu, Atacama ou Carretera Austral en semana santa, algunha fin de semana en Bos Aires...
Cando se me olvida que carallo fago aquí, xogo un pouco acolá.

Póntelo, pónselo

Un clásico de Keith Haring

As campañas antisida son noticia en Chile. E a discusión ten unha gran altura intelectual, eh, con argumentos tan novidosos e pouco rebatidos como este:

"La clave está en la estrategia ABC: continencia en los jóvenes (Abstain), fidelidad de los adultos (Be faithful) y preservativos (Use Condoms) -si lo anterior no funciona- pero advirtiendo que pueden fallar".

Ao tempo estalle custando atravesar os Andes.

La canción que se canta al oido,la canción que no supe escribir

Falo con Piter e comprobo que sigue triste, tristísimo. Non se me ocorre nada intelixente que dicir e dígolle que escriba máis. A min axúdame a exorcizar os agobios, a racionalizar, a relativizar. Respóndeme que non escribe porque lle dá medo sentir máis, sentir outra vez, cada palabra. E engade que, de feito, se non fala máis comigo é precisamente porque acaba esgotado.
A culpabilidade é aceda.
Ás veces o cabo que lles botas aos amigos é tamén unha soga.

y un piano con dos copas de más,
y unas manos que lo sepan tocar

As noites no Santiago austral acaban sempre cunha copa de máis. Paella e sangría nun ático pijo ou choripán e viño branco nun patio jipi, tanto dá, ao final sempre acaban cun grupo máis ou menos heteroxéneo de españois buscando un bar no que tomar a última, que evidentemente nunca será a derradeira. A min encántanme as noites tolas, inesperadas, que comezan cun ribeiro e unha tapa de tortilla e acaban, despois da correspondente sesión de baile desenfadado, cunha conversa surrealista cun canalla encantador. Pero, evidentemente, no Santiago Austral non hai ribeiros nin tapas de tortilla e, ata esta fin de semana, tampouco parecía que houbese canallas encantadores.
Hoxe sei que hai, alomenos, dous.
E que un deles son eu.
E que sigo sen ser muito de líos dunha noite.

"Los muros eran los titulares de los diarios"

O outro día fun con B. ver o último documental de Patricio Guzmán e descubrín, ademáis doutras muitas cousas, que as paredes chilenas non me berran só a min.
"Los medios estaban en manos de la derecha", dice o Mono González, "para nosotros los muros eran los titulares de los diarios".
Gran tema para unha tese, verdade?

Chove en Santiago

meu doce amor
camelia branca do ar
brila entebrecida ao sol.


A foto non é miña, fíxoa Héctor Aravena,
para El Mercurio.

Chove en Santiago
na noite escura
herbas de prata e sono
cobren a valeira lúa.

Olla a choiva pola rúa
laio de pedra e cristal.
Olla no vento esvaido
soma de cinza do teu mar.

Soma e cinza do teu mar
Santiago, lonxe do sol
agoa da mañan anterga
trema no meu corazón.

Federico García Lorca

Que ganiñas lle tiña á choiva.

Imagine

Imaxina que consegues, por fin, amigos chilenos.
Imaxina que veñen un xoves cear.
Imaxina que comedes ben e bebedes ben viño branco e dades conta dunha botella de limoncelo.
Imaxina que eles están de vacaciós e vos propoñen escaparvos a fin de semana ao deserto, para ver as estrelas.
Imaxina que ti non podes, porque o domingo tés visita, e lles suplicas que non vaian sen ti.
Imaxina que che propoñen sair inmediatamente, al tiro, e chegar a tempo para recibir a M.
Imaxina que, por un segundo, che escorregan polos ollos as ganas de aceptar.
Imaxina que as túas ganas son contaxiosas.
Imaxina que unha hora máis tarde estás na porta da túa casa, coa mochila lista e o bikini posto.
Imaxina que, xa na autopista, con Sabina de fondo (que terá Sabina que se está a converter na banda sonora desta aventura), te decatas de que hai lúa chea.

"Qué pena, así no se ven bien las estrellas", diría un dos rapaces.
"Pero, se non fora por ela, seguramente non fariamos esta viaxe", pensarías ti.

Imaxina que seis horas máis tarde te estás bañando na praia, despois de chamar ao traballo para excusarte por unha gastrointerite inoportuna.
Imaxina que esa mesma noite estás vendo estrelas que nunca viras, porque o ceo contaminado de Santiago chas tiña prohibidas.
Imaxina que, de regalo, aprendes o significado da chapa que compraches ao chegar.
Imaxina que ao día seguinte aprendes a facer pisco.
Imaxina que decidides aproveitar a viaxe ao máximo e chamas a M. e pides perdón mil veces porque a vas deixar colgada e aseguras sentilo e pode que de verdade o sintas e pode que non.
Imaxina que atopades un hostal naturista, á beira dun río que dá vida a un deserto, e que pasas a noite conversando cun tipo incríble, que te define sen coñecerte, ao que pretendes definir sen coñecelo, mentres a lúa sae de tras dun monte e atravesa o ceo sobre as vosas cabezas, de puntillas, para esconderse silandeira tras doutro monte.
Imaxina que te sintes lúa, correndo de puntillas entre os montes para non ser vista.
Imaxina que, de verdade, te atreveses a sair de tras do monte.

Este futbolín atopeino hai uns días no curuto máis alto de Santiago. Fíxome muitísima ilusión e azuzoume un pouco a morriña. Cantas tardes de instituto invertiría perfecionando a técnica? Sen rolos, sen parala, a 25 pesetas a partida.
Onte entereime (Vía Chuza et al) da morte do seu creador.

A próxima partida vai por vostede, mestre.